Doorbreken escalatiepatronen

Doe iets anders, stap uit het patroon!

 

Binnen relaties ontstaan patronen. We ontwikkelen met elkaar vaste gewoonten in hoe we op elkaar reageren en worden voorspelbaar voor elkaar. Dat geeft een vertrouwd gevoel. We weten waar we met elkaar aan toe zijn. Het kan ook een benauwende uitwerking hebben. Sommigen noemen het een dagelijkse sleur die ontstaat. Spannend of verrassend is het niet meer. Je kent elkaars gevoeligheden en je weet precies op welke “rode knop” je moet drukken om de ander te raken, te alarmeren of op tilt te krijgen.

In de relatie tussen ouders en hun puberende kinderen of adolescenten is dat niet anders. De discussies en conflicten hebben hun verloop volgens een vast ritueel. De inhoud kan verschillen, maar het begint heel vaak met de puber die iets anders wil dan wat zijn vader of moeder van hem vraagt. Gewoontegetrouw beginnen ze elkaar te overtuigen van de redelijkheid van het eigen standpunt. Ondertussen wordt er gedacht; “Daar gaan we weer!”.
En dat is ook exact wat er gebeurt. Het is een zichzelf herhalende geschiedenis. Daar ga je weer. Je danst met elkaar dezelfde rituele dans. Wetende wat de uitkomst wordt.

Stemmen worden soms verheven om de argumenten kracht bij te zetten. De ene ouder zal iets gaan denken in de trant van “Dit gebeurt me vandaag niet weer. Dit keer houd ik voet bij stuk. Ik geef hem zijn zin niet”. Een andere ouder is wellicht nog murw van een vorige discussie. Of hij is angstig geworden voor de felle uithalen van zijn zoon of dochter. Die denkt evengoed; “Dit gebeurt me vandaag niet weer!” En vervolgens “Deze keer laat ik me niet opnieuw zo onderuit halen. Hij bekijkt het maar, hij moet maar doen wat hij niet laten kan”.

Is de uitkomst verschillend? In de eerste situatieschets zal de discussie steeds hoger oplopen. Ouder en puber geven beide niet toe. Waarschijnlijk lopen de frustraties op en wordt het voor beide steeds moeilijker om zichzelf in de hand te houden.
Dit zijn die momenten, waarop je met elkaar als het ware ingezogen raakt in het patroon, in de hitte van de escalatie. Je doet dingen, zegt of schreeuwt iets, waar je later met spijt op terug kijkt. Dingen waarvan je weet dat je er een grens mee overgaat. Dingen die je nooit zou doen of zeggen als je kalm bent en kunt nadenken over wat er aan de hand is.

In de tweede situatieschets zien we de ouder die de discussie uit de weg wil gaan, wetende hoe het af zal lopen. Hij geeft toe. Niet omdat hij instemt met wat zijn zoon of dochter wil, maar omdat hij geen uitweg ziet. En geen schade wil oplopen of berokkenen.
Het effect; ook deze ouder betreurt hoe het telkens gaat en zou willen dat hij een betere oplossing wist. Ook hier is sprake van een escalatie, waarbij de grenzen van het toelaatbare opgerekt worden. Het implodeert alleen van binnen, in plaats van dat de explosie in uiterlijk gedrag direct zichtbaar is.

De uitkomst is exact hetzelfde. Het escalatiepatroon wordt herhaald en bevestigd. Kenmerkend aan een patroon is dat het zich steeds steviger vastzet. Het gebeurt steeds vaker en het loopt steeds hoger op. Als ouder bereik je je puber niet. De escalaties zorgen voor verwijdering en voor verharding in de eigen standpunten en argumenten.

Goed nieuws! Je hebt 2 mensen nodig om met elkaar een patroon te ontwikkelen. Je hebt er slechts een nodig om het te doorbreken!

Makkelijker gezegd dan gedaan? Om een patroon te kunnen en te willen doorbreken ontkom je er niet aan om jouw eigen aandeel in het patroon in ogenschouw te nemen. Tegelijkertijd kan het ook een bevrijdend effect hebben om je te realiseren dat je iets anders kunt gaan uitproberen. Iets anders dan wat je altijd al doet. Iets anders dan wat je gewoonte is. Verruim je denken!

In de oudertrainingen, die mijn collega Tiny Vroman en ik geven, besteden we volop aandacht aan hoe ouders hun eigen creativiteit weer kunnen aanboren. We ondersteunen ze om vanuit een metapositie te kijken naar wat ze zichzelf en hun puberzoon of –dochter zien doen. Met elkaar verzinnen we al het mogelijke wat iedere ouder anders zou kunnen doen, wat het uitproberen waard is. Ons motto is “Het maakt niet zoveel uit wat je anders doet, als je maar wat anders doet”. Het gaat om het verrassende effect . Om hoe je keer op keer uit het patroon blijft stappen en daar ook plezier in gaat krijgen.

Als ouder stop je met focussen op het ongewenste pubergedrag. Je zet je energie in op het verzwakken van het negatieve patroon door zelf wat anders te gaan doen. Tijdens de training oefenen we, proberen we dingen uit en lachen we met elkaar! Bij uitstek brengt het de ontspanning terug. Keer op keer ontdekken we weer met elkaar hoe ontzettend belangrijk dat is.

Dit is het vijfde deel over principes uit de opvoedmethode Geweldloos Verzet. “Doe iets anders, stap uit het patroon!” staat niet op zichzelf, maar hangt samen met zes andere principes. In de komende periode ga ik verder met schrijven over de andere principes en komt er uitleg over hoe zij elkaar onderling versterken.
Vind je het interessant? Op Facebook en LinkedIn laat ik het weten als ik weer een blog heb geschreven.

Anita Bergman – 28 februari 2021

Log in