Herstellen is een werkwoord

Herstelgebaren

Herstelgebaren in het dagelijks leven

 

Excuses maken. De een doet het zonder aarzeling of een centje pijn. Een ander krijgt een sorry met de grootst mogelijke moeite over zijn lippen. Het brengt me bij de vraag, wat is de waarde van excuses maken? Welke waarde wordt er op verschillende momenten binnen verschillende contexten aan gehecht?
Ik ken mensen, die erop staan dat er sorry wordt gezegd wanneer er een vergissing is begaan. En ik ken ze ook, die zeggen; “Wat heb ik aan een sorry. Het is soms zo gemakkelijk gezegd, maar het zijn maar woorden. Het zijn de daden waar het mij om gaat”.

Binnen de trainingen in het Geweldloos Verzet is er zowel aandacht voor hoe ouders aandacht willen besteden aan de relatie met hun kinderen, als voor hoe zij zich op vastberaden wijze kunnen verzetten tegen het grensoverschrijdende gedrag van hun kind dat zij niet langer willen tolereren. Soms lijken dit twee componenten die zich nauwelijks met elkaar laten verenigen. Niets is minder waar! Actief bezig zijn met herstel helpt om de verbinding te leggen tussen deze twee.

Wat is “herstellen”? Het woord herbergt zowel het gedeelte “her” wat staat voor “terug” als “stellen”, wat staat voor het nemen van stelling.
Herstellen, het gaat over het terugblikken op wat er gebeurd is en ook over het innemen van je positie ten opzichte van deze gebeurtenis.
Een herstelgebaar maken is wat mij betreft zoveel meer dan het zeggen van sorry. Het is meer dan een verontschuldiging en het willen goed maken met de ander.
Herstellen gaat over het nemen van je eigen deel. Wanneer je vader of moeder bent gaat het over hoe je als ouder aanwezig bent en wilt zijn in de relatie met je zoon of dochter.

We herinneren ons allemaal wel gebeurtenissen, waarbij we niet trots zijn op hoe we ons gedragen hebben. Vaak heeft dit alles te maken met dat we ons in die situaties hebben laten meevoeren door onze emoties en onze eigen overtuigingen over wie we moeten zijn en wat we moeten kunnen. Goede voornemens over hoe we het hadden willen doen, hebben we vaak wel. Toch valt het dikwijls niet mee om deze ten uitvoer te brengen. Eenmaal in de situatie loopt het toch anders dan je van te voren bedacht had.

In een van onze oudertrainingen leerde ik een vader kennen, die een helder beeld voor ogen had van hoe hij het graag wilde hebben in zijn gezin. Maar wanneer hij na een werkdag thuis kwam, kon hem de moed direct in de schoenen zakken, zodra hij zijn zoon onderuit gezakt op de bank zag liggen. Het kon hem woedend maken als hij zijn zoon zo zag luieren en die woede kwam eruit in gefrustreerde, venijnige opmerkingen.
De zoon op zijn beurt reageerde hier met veel emotie op. Ze kwamen tegenover elkaar te staan. Vader zag zijn luie, ongeïnteresseerde zoon, die niet serieus bezig was met zijn studie. Zoon zag zijn chagrijnige vader, die hem niet begroette en direct negatief was over hem. Hij beleefde het als dat hij in de ogen van zijn vader geen goed meer kon doen.

Vader realiseerde zich dat dit zo niet verder kon. Hij zag de neerwaartse spiraal in het contact met zijn zoon. De conflicten liepen te hoog op en dan werden er dingen gezegd over en weer, die onacceptabel waren.
Vader ging zich focussen op herstel. Dat was nieuw voor hem. Iets wat zo bij jezelf ingebakken zit, verander je niet van de een op de andere dag, maar er werd volop geoefend. Hij leerde zichzelf te corrigeren en een halt toe te roepen. En nog belangrijker, hij begon plezier te krijgen in het ontwikkelen van zijn eigen creativiteit en verraste zichzelf en zijn zoon met een voorstel om samen erop uit te gaan.

De jongen viste graag en hoewel dit niet bepaald vaders hobby was, besloot hij om voor te stellen dat ze een keer samen zouden kunnen gaan naar een plek verder van huis. Voor zijn zoon zou het leuk kunnen zijn om een nieuwe visplek te leren kennen, dacht vader.
De reactie van zijn zoon was afwerend en terughoudend. Hij leek het te wantrouwen en er tegen op te zien om lange tijd met zijn vader samen te zijn. Er was eerst iets anders nodig. Vader besloot om meer te vertellen over wat er in hem omging en wat zijn intentie was. Toen kon zijn zoon aangeven dat hij liever eerst een uurtje op pad ging, op de fiets, in de buurt. Zo werd de eerste stap gezet om een nieuwe beweging met elkaar op gang te brengen.

Werken aan herstel is zoveel meer dan je excuus aanbieden. Het begint met dat je als ouder stil staat bij wat er gebeurt en wat de wisselwerking is tussen jou en je kind. Het gaat niet over wie waaraan schuld heeft. Waar het wel over gaat is of je de dynamiek tussen jou en je zoon of dochter vanuit verschillende invalshoeken wilt bekijken.
Wat deed je en welke uitwerking of effect had dat? Was dit ook je bedoeling of je verwachting? Of ben je verrast of teleurgesteld door wat je kind als reactie gaf? Met een overstijgende blik kan je de schijnwerper richten op wat jezelf, op je kind en op wat er tussen jullie is ontstaan. .

De stap die daarop kan volgen is dat je nieuwsgierig wordt naar hoe je zoon of dochter het ervaren heeft. Je kunt je zelf verplaatsten in je kind en proberen het vanuit zijn kant te bezien. Misschien kun je er vragen over stellen of checken of je eigen ideeën hierover mogelijk kunnen kloppen.
Op die manier maak je een nieuwe en een andere verbinding met je kind. Actief bezig zijn met herstel en het leggen van nieuwe verbindingen liggen in elkaars verlengde. Het is als het bewandelen van nieuwe wegen. Ze zijn nog niet vlak gelopen. Ze zijn niet geplaveid. Ze zitten vol kuilen en gaten. En ze leiden naar nieuwe uitzichten en inzichten!

Herstellen is een werkwoord. Het is de handreiking die je als ouder naar je kind doet. Soms gaat het met gemak en soms is het keihard werken, volhouden en je niet van de wijs laten brengen door afwijzend of afwerend gedrag van je kind. Het is met vastberadenheid denken, voelen en weten;“Ik ben en blijf je ouder. Ik geef niet op en ik geef niet toe. Je kunt me niet ontslaan van mijn ouderschap”.

Anita Bergman – 29 april 2021

Log in