Waakzame zorg

Bewust handelen vanuit de
niveaus van waakzame zorg

 

Pubers en adolescenten kunnen hun ouders grijze haren bezorgen. Nog niet zo lang geleden sprak ik een vader. Hij vertelde me over zijn dochter van 15 jaar, die na een feestje op zaterdagavond een hele nacht wegbleef. “Van ongerustheid wist ik niet waar ik het zoeken moest. Ik heb geen oog dicht gedaan en toen ik de volgende ochtend in de spiegel keek, was ik in een klap een stuk ouder en grijzer geworden”.
“Wat had ik nou achteraf gezien het beste kunnen doen?”, vroeg hij me. Hij had zich zo verloren en machteloos gevoeld. Alle rampscenario’s hadden zich in zijn hoofd afgespeeld.

Zijn dochter had hem uitgelachen toen ze de volgende dag thuis kwam en hij haar confronteerde met hoe bezorgd hij was geweest.
Natuurlijk was ze veilig geweest. Gewoon bij vrienden blijven slapen. Anders had ze in haar eentje nog een heel eind in het donker naar huis moeten fietsen. De batterij van haar telefoon was leeg en aangezien zij het oudste en goedkoopste toestel van iedereen heeft, had niemand een oplader die paste op haar telefoon. “Tja… pa dat krijg je er nou van als je me geen nieuwer model wilt geven”. De zorgen van haar vader wuifde ze achteloos weg. Nergens voor nodig. Ze past toch juist goed op zichzelf door ’s nachts niet alleen te fietsen. .

Vader wist een ding zeker. Dit was een keer, nooit weer. Hij wilde weten waar zijn dochter was en met wie. Niet alleen in de avond, maar ook overdag. De dochter protesteerde hevig tegen alle vragen die haar vader stelde. Het voelde voor haar alsof ze aan kruisverhoren onderworpen werd.
Vader en dochter kwamen steeds meer tegenover elkaar te staan in een steeds hoger oplopend conflict. De dochter werd steeds onwilliger om haar vader ook maar iets te vertellen. Vader voelde zich buiten gesloten en beleefde het als dat zijn dochter hem ontglipte. Een nacht wegblijven deed ze niet meer, maar ze verliet het huis en kwam thuis zonder enige vorm van overleg.

Ik introduceerde het stoplichtmodel. Dit model gebruiken we binnen onze oudertrainingen over Geweldloos Verzet.

Het model beschrijft de 3 niveaus van waakzame zorg, zoals deze passen bij het aanwezig zijn als ouder in het leven van je zoon of dochter. Wanneer je als ouder ervaart dat alles goed en ontspannen verloopt, staat het stoplicht op groen. Dat wil niet zeggen dat je niets hoeft te doen. Het is belangrijk en waardevol om te investeren in het contact en in de relatie. Deze beweging maken naar je kind toe kan juist gemakkelijk bij groen licht. Toon interesse in wat je kind beleeft en meemaakt. Zo krijg je een beeld van wat hem of haar bezighoudt en mogelijk kan je daar ook op aanhaken door eens samen iets te doen wat daarop aansluit. Terwijl je dan samen bezig bent, ontstaat er veel gemakkelijker een open gesprek.

Als er vervolgens dingen gaan spelen, die je verontrusten kan je gemakkelijker een niveau hoger gaan. Het stoplicht springt dan op oranje en je gaat je aanwezigheid, je betrokkenheid op je kind vergroten. Dat kun je doen door gericht bepaalde gespreksonderwerpen aan te snijden en ook verder door te vragen.
Je laat aan je zoon of dochter merken dat je er niet gerust op bent. Tegelijkertijd onderzoek je hoe je hierin samen met je kind op kun trekken. Je focus ligt op in gesprek blijven en meer informatie te krijgen over wat er gebeurt en wat je zoon of dochter daar zelf van vindt. Helpende en verhelderende vragen; “Wat wil jij graag dat er nu gebeurt? Wat zou jij een goede oplossing vinden?”

Soms doen pubers of adolescenten iets, waardoor bij jou als ouder de alarmbellen direct gaan rinkelen. Dan weet je, dit is niet goed. Het stoplicht is op rood gesprongen. Dat betekent dat je als ouder gaat voor bescherming. Als ouder zet je een stap naar voren. Je gaat actief toezicht houden en acties inzetten om de veiligheid van je zoon of dochter te vergroten. Bij rood licht ga je je op geweldloze wijze verzetten tegen gedrag van je kind wat je niet kunt tolereren.

Vader belandde zonder zich hiervan bewust te zijn direct op het niveau waarbij het licht op rood sprong. Hij wilde zijn dochter beschermen, maar hij wist niet hoe. Die nacht realiseerde hij zich dat hij eigenlijk maar weinig wist over wat er in zijn dochter omging. Hij kende geen vriend of vriendin van haar. Het liefst was hij zijn dochter gaan zoeken, maar het zou zijn als zoeken naar een speld in een hooiberg.

De schrik zat er goed in. Vader was vast besloten dat hem dit niet opnieuw zou gebeuren. Hij verlangde naar meer grip op zijn dochter. Ze betekent alles voor hem. Hij wil dat ze veilig is.
Terugblikkend op zijn eigen gedrag realiseert hij zich dat hij weliswaar veel vragen aan zijn dochter was gaan stellen, maar dat dit geen open vragen waren. Hij gedroeg zich alsof hij zijn dochter iedere dag en ieder uur moest beschermen en wilde voortdurend monitoren en toezicht houden.

Vader vermoedt dat hij als hij op deze manier verder gaat hij de afstand tussen zijn dochter en hem alleen maar verder zal vergroten. Dat is het laatste wat hij wil. Niets wijst er op dat hij zich op doordeweekse dagen ongerust moest maken over wat zijn dochter doet. Ze heeft alleen geen zin meer om met hem te praten en negeert hem.
Vader weet het stoplicht weer op groen te zetten. Hij opent het gesprek op een andere toon en vertelt zijn dochter over hoe hij terugblikt op wat er gebeurd is, op zijn eigen gedrag en op hoe hij doordraafde in zijn behoefte om haar te beschermen. De dochter kan op haar beurt aangeven hoe het gedrag van haar vader haar benauwt. Ze willen dit allebei zo niet langer. Er ontstaat ruimte voor een open gesprek.

Dit is het zesde deel in een reeks over principes uit de opvoedmethode Geweldloos Verzet.
“Bewust handelen vanuit de niveaus van waakzame zorg” staat niet op zichzelf, maar hangt samen met de andere principes.
Vind je het interessant? Op Facebook en LinkedIn laat ik het weten als ik weer een blog heb geschreven. Op de website van onze praktijk Thuis in Geweldloos Verzet vind je alle blogs die ik geschreven heb.

Anita Bergman – 15 maart 2021

Log in