Rode knoppen

Rode knoppen

Vertrouwd raken met je rode knoppen

 

Het opvoeden van een puber is voor veel ouders een dynamisch, maar ook ingewikkeld gebeuren. Allerlei overtuigingen, gedachten en emoties kunnen er bij om de hoek komen kijken.
Ouders en pubers kunnen elkaar soms flink op de kast jagen, uitdagen of kwetsen. De onderlinge bekendheid en vertrouwdheid met elkaar maakt dat er gericht opmerkingen geplaatst kunnen worden, die binnen komen en raken aan wat gevoelig ligt.

Binnen onze oudertrainingen in de methode Geweldloos Verzet hebben we aandacht voor de rode knoppen. Iedereen heeft ze, een eigen unieke set van gevoeligheden. Wanneer er een opmerking wordt gemaakt, die je triggert of uit het veld slaat is het net alsof er op een pijnpunt gedrukt wordt. Je rode knop. Een gevolg is dat je in een emotie schiet en vanuit die emotie reageert.
Vaak ligt er een verband met iets uit je verleden. Een korte of langdurige ervaring, die impact op je heeft gehad. Waarbij je angst hebt gevoeld, of pijn of verdriet. Of het raakt aan jouw persoonlijke normen en waarden. Aan diepgewortelde overtuigingen wellicht, waar je een houvast aan ontleent.

Wanneer er op je rode knop gedrukt wordt, maakt dat van alles in je los. Waarschijnlijk irriteert het je. Het maakt je kwetsbaar op een onverwacht moment. Je wordt er door overweldigd en kunt niet tot een weldoordachte reactie komen. Eerst moet er zich even iets in je herstellen. Achteraf denk je dan, had ik maar dit gezegd of dat gedaan.
Je neemt je wellicht voor om de volgende keer wel gelijk met een goedgeplaatste opmerking terug te komen. Die goede voornemens werken vaak maar beperkt. De oplossing zit niet in het oppeppen van jezelf om het beter te kunnen. Vrede krijgen met wat kwetsbaar is heeft een duurzamer effect op je eigen ontspanning en op je interacties met anderen.

Ken je eigen rode knoppen!

Het is waardevol om te ontdekken waar je rode knoppen liggen en je bewust te zijn van de geschiedenis die er achter schuil gaat. Als je kwetsbaarheid er mag zijn en je vertrouwd bent met het bijbehorende verhaal, ontstaat er een andere dynamiek in het contact. Hoe beter je jezelf kent, hoe gemakkelijker je ook kunt omgaan met wat er gebeurt wanneer je zoon of dochter een pijnlijke opmerking maakt. Je wordt er minder hard door getroffen. De emotie die opkomt is je vertrouwd en kun je zien als een oude bekende. Je kan hem als het ware begroeten. “Ah, daar ben je weer”.

Een voorbeeld

Op de basisschool kon ik mijn draai jarenlang niet vinden. Ik werd vaak gepest en hoorde er niet echt bij. Ik voelde me verloren en kwetsbaar. Hoe ik beter voor mezelf op kon komen, ontdekte ik stukje bij beetje. Elke schooldag zag ik er weer tegenop om me te verhouden tot het uitdagende geklier en getreiter van mijn klasgenoten. Hoewel het opkomen voor mezelf me wel beter afging, is het nooit echt ontspannen geworden op dat schoolplein. Het werden zes lange jaren voor ik naar het voortgezet onderwijs kon gaan en daar een nieuwe start kon maken.
De impact van deze ervaring voel ik nog geregeld. Vooral op de momenten dat ik me ga verhouden tot een nieuwe groep mensen die ik nog niet ken. Het is in die eerste minuut dat de ogen op me gericht worden en ik de spanning in mijn lichaam voel opkomen. Nu weet ik, ik heb dan even tijd nodig om bewust contact te maken met het onrustige in mij en met alle mensen in de groep. Het helpt me om met een aantal mensen even oogcontact te maken. In dat moment van oogcontact, de blik van verstandhouding, zak ik in mijn adem. Het is ok, ik ben ok, jij bent ok.

Vertragen in plaats van versnellen. Dat is voor mij een waardevolle levensles geweest. Niet langer de focus op hoe word ik die vlotte spontane vrouw die zich vanaf de eerste minuut gemakkelijk door groepen beweegt. In plaats daarvan onderdruk ik niet langer wat er in me opgeslagen ligt. Het is er en ik zie hoe het me helpt om aandacht te besteden aan het contact maken en aan inclusie en veiligheid voor iedereen in de groep.

Vertragen en jezelf tijd geven

Het kan helpen om je een of meerdere zinnen eigen te maken, die je kan zeggen op het moment dat er op je rode knop gedrukt is. Wanneer zo’n zin in je standaard repertoire zit, kan deze je helpen om jezelf hersteltijd te geven. Het is een zin de zorgt dat je op een later moment met een weloverwogen reactie kunt komen. Zodat je dan zegt, wat je echt wilt zeggen.
Een zin die ik gebruik; “Dit raakt me” of “Dit komt bij me binnen” en “ Ik weet even niet wat te zeggen nu”. Deze woorden impliceren dat ik op een later moment waarschijnlijk nog wel wat wil gaan zeggen hierover. En dat doe ik dan ook. Om in de taal van het Geweldloos Verzet te blijven spreken; “Het ijzer smeden als het koud is”.
Andere helpende zinnen kunnen zijn: “Ik schrik van wat je zegt, ik wil hier even over nadenken” of “Ons gesprek gaat wat mij betreft zo niet de goede kant op. Ik stel voor dat we later verder praten”.

Het is handig om na te denken over welke woorden bij jou passen en een of meerdere zinnen paraat te hebben wanneer je niet vanuit je emotie wilt reageren. Als ouder hoef je niet altijd een direct een passende reactie klaar hebben te staan voor je zoon of dochter. Pubers kunnen hun ouders flink onder druk zetten. Het is aan jou om jezelf de tijd te geven die je nodig hebt om met de reactie te komen waar je volledig achter staat.

Anita Bergman – 18 mei 2021

Log in