De rode knoppen van pubers

Zes herkenbare voorbeelden

 

Tussen ouders en hun puberende kinderen kunnen de spanningen met gemak hoog oplopen. De puberteit is een fase, waarin kinderen vaak meer afstand nemen van hun ouders en het gezin. Vrienden en vriendinnen worden belangrijker. Hun mening weegt veel zwaarder dan wat de ouders vinden.
Pubers willen los komen van hun ouders om te ontdekken wat zij zelf van waarde vinden en hoe ze dit tot uiting kunnen brengen. Ze experimenteren met nieuw gedrag en proberen dingen uit. Soms overschatten ze zichzelf en onderschatten ze wat gevaarlijk kan zijn. Er is waarschijnlijk geen ontkomen aan dat je als ouder regelmatig je hart vasthoudt en probeert te vertrouwen op dat het allemaal wel goed af zal lopen.

Pubers kunnen behoorlijk opstandig en tegendraads gedrag laten zien. Ze laten zich niet langer weerhouden door goedbedoelde adviezen en waarschuwingen. Liever merken ze zelf dat iets toch minder goed uitpakt als verwacht. Gedrag is echter slechts het topje van de ijsberg. Het is dat wat zichtbaar is en wat we kunnen zien, omdat het boven de oppervlakte uitstijgt.
Onder de oppervlakte schuilt vaak een scala aan overtuigingen, gedachten en emoties. Zo wekken veel pubers met hun gedrag de indruk dat ze het zelf allemaal heel goed denken te weten. Vaak is dat een uiterlijke presentatie, die verborgen moet houden wat er zich werkelijk afspeelt in het brein en in het hart aan onzekerheid of vertwijfeling. Sommige pubers staan het toe om een kijkje onder de oppervlakte te mogen nemen, maar voor andere pubers is het daar te vroeg voor. Het lef om je kwetsbaar op te durven stellen moet eerst nog wat langer kunnen rijpen.

Als ouder wil je graag op positieve wijze aanwezig zijn in het leven van je kind en betrokken zijn bij wat hij doet en wat er in hem omgaat. Wat een averechts effect heeft, is het drukken op de rode knoppen van je puberende zoon of dochter. Pubers zijn vaak extra gevoelig voor opmerkingen en kritiek. Dat vertellen ze doorgaans niet, maar tonen ze wel in een heftige uitbarsting of een norse, afwerende reactie.

1. Je eigen jeugd als voorbeeld stellen. 

Een puber ziet een groot verschil tussen zichzelf en de vorige generatie, zijn ouders. Hij wil zijn eigen werkelijkheid ontdekken en zit niet te wachten op vergelijkingen die zijn ouders willen maken. Meteen wanneer ze horen “Toen ik zo oud was als jij” sluiten ze zich af en ergeren ze zich aan een vader of moeder die op deze manier denkt het allemaal wel te kunnen begrijpen. Een puber streeft er naar om zichzelf te leren kennen en onderscheidt zich daarbij graag van zijn ouders. Hij is meer gericht op wat hij met leeftijdsgenoten gemeenschappelijk heeft.    

Tip: Stel open en geïnteresseerde vragen aan je puber over wat hem bezighoudt of wat zijn mening ergens over is. 

2. Praten in hoofdstukken.

Je puber stelt je een korte vraag. Hij hoopt ook op een kort antwoord. Pubers zitten zelden verlegen om een langdurige uitleg. 

Veel ouders maken de vergissing veel woorden te gebruiken en in die woordenstroom ook hun ongenoegen te laten blijken. “Vorige week heb je me ook al gevraagd of je naar dat feest mocht. Weet je niet meer wat ik toen gezegd heb? Je blijft maar aan de gang. Ik word doodmoe van dat aanhoudende gevraag van je. Als ik nee zeg, is het nee en blijft het nee. Hoe vaak moet ik je dat nu nog uitleggen?”

Je zoon of dochter ervaart dat hij de volle lading krijgt en vindt het overdreven dat je zoveel zegt en vindt. In zijn ogen kan hij gerust nog eens kijken of je nu in een beter humeur bent en meer ontvankelijk voor zijn argumenten. Hij zal ervaren dat jij heel snel boos op hem bent en begrijpt niet waarom je niet kunt volstaan met “Nee, helaas voor jou, ik ben niet van gedachten veranderd”

Tip: Houd het kort en krachtig. Maak gebruik van de kracht van stilte. 

3. Labelen  

Bij uitstek hebben pubers er een hekel aan wanneer hun ouders zegen dat ze “altijd”” of “nooit” dit of dat doen. In hun verweer zullen ze steevast op zoek gaan naar de uitzondering. Woorden als “altijd of “nooit” hebben een beschuldigende toon in zich en refereren aan eerdere discussies. 

Tip: Houdt het op het hier& nu en laat de oude koeien lekker in de sloten en in de grachten zwemmen. 

4. In de toekomst praten

Je puber is volop bezig met uitvinden en ontdekken wie hij is en wie hij graag wil zijn. Dat gaat vaak gepaard met onzekerheid. Jouw zorgen kan je puber er niet altijd even gemakkelijk bij hebben. Wanneer je wilt waarschuwen dat hij met een bepaalde houding of met bepaald gedrag niet ver zal komen, is de kans groot dat dit negatief uitpakt en je puber er niet meer met je over wil praten. Vermijdt zinnen als “Met een houding als deze stuurt je baas je later direct naar huis”. Of “Als je jezelf niet beter verzorgt, wil niemand verkering met je”. Je intentie: Je wilt hem laten nadenken over zijn eigen houding of gedragen wat daarop langere termijn de gevolgen van kunnen zijn. Het effect: Je puber vindt dat je overdrijft en dat niemand  in de toekomst kan kijken. 

Tip: Vertel kort en krachtig wat je van de houding of het gedrag vindt en welke impact het op jou heeft.  

5. Praten over emoties
 
Pubers zijn soms humeurig en hebben geregeld een kort lontje. Ze maken een intense periode door van zelfbewustzijn, kwetsbaarheid, experimenteren en lijden aan de angst voor afwijzing. Ze zijn er niet naar op zoek dat hun ouders hen begrijpen en meedenken over mogelijke oplossingen. Wanneer ze in beslag worden genomen door onenigheden of conflicten met anderen, denken pubers dat  hun emoties nieuw, persoonlijk en uniek zijn en trekken ze zich terug om hun eigen weg te zoeken. Dit is een fase die na verloop van tijd vanzelf over gaat. Tot die tijd kunnen ouders de situatie verergeren door vragen te stellen als “Wat is er aan de hand?” of hun eigen analyse geven over wat zij denken dat er speelt en welke gevoelens daarbij naar boven komen.
Tip: Ook al zou je puberzoon of –dochter wel weten waar de schoen wringt en wat hem of haar humeurig maakt, hij of zij zou nooit kunnen zeggen; “Luister lieve ouder, ik word verscheurd door ontzettend veel verschillende emoties, overweldigd door allerlei irrationele gedachten en impulsieve neigingen, die ik met moeite weer sta en alsof dat nog niet erg genoeg is, weet ik ook niet zeker wanneer het mijn eigen hormonen zijn die opspelen en zorgen voor nog meer verwarring”. Daarom: Verwen je puber regelmatig met zijn lievelingseten of een warme kop thee. Maak een relatiegebaar. En luister naar wat hij of zij je erover wilt vertellen.
 
6.  Veranderingen in kleding en kapsel
 
Pubers, die op zoek zijn naar hun eigen identiteit, experimenteren regelmatig met hoe ze eruit willen zien. Ze doen graag mee met wat ze hun vrienden zien doen of ontwikkelen juist een eigen unieke stijl, waarmee ze zich ook willen onderscheiden van anderen. Ouders, die focussen op deze veranderingen en er iets over zeggen, slaan geregeld de plank mis. Zeker wanneer pubers het ervaren als negatieve kritiek kan dit het effect hebben dat ze juist doorgaan met dit type kleding en het knippen of kleuren van de haren. Het wakkert de rebellie aan.
Tip: Geef je puber de ruimte om te ontdekken wat hij leuk vindt en wat bij hem past. “Choose your batlles”. Voorkom dat je hierover met je puber in een machtsstrijd belandt.
 

Anita Bergman – 17 juni 2021

Log in