Hoe overleef ik mijn puber?

Hoe overleef ik mijn puber

Wanneer kinderen in de puberteit komen, gaat dat in de meeste gezinnen niet onopgemerkt voorbij. Er verandert van alles. In het gedrag van de puber, maar zeker ook in hoe het contact er uitziet. De puberteit is een overgangsfase die onzekerheid met zich mee kan brengen en andere dingen van jou als ouder vraagt. Je kind wordt zelfstandiger en wil meer zelf en los van het gezien doen en kan daarbij impulsief zijn. Je kind kan zichzelf overschatten en overziet zeker nog niet altijd het risico dat hij wil nemen of de mogelijke consequenties van zijn daden.

Waar doe je als ouder goed aan en wat kan je beter laten? In de ogen van je kind zal je het sowieso niet snel goed doen, maar hoe blijf je dichtbij wat je van waarde vindt in je ouderschap en in je gezinsleven? Het kan heel verrijkend zijn om stil te staan bij wat voor jou belangrijk is en hoe je dit wilt uitdragen in je gezin. Tegelijkertijd gaat het in het omgaan met je puber over om weten te gaan met de veranderingen in de relatie en verdragen dat je soms onzeker bent, terwijl je naar een nieuwe balans zoekt in wat je wel en niet goed vindt en hoe je een halt toeroept aan te brutaal en grensoverschrijdend gedrag.   

Er is volop onderzoek gedaan naar de hechtingsrelatie tussen ouders en hun jonge kinderen. Veel mensen hebben wel eens een filmpje met een “Still Face experiment” gezien. Het toont aan hoe belangrijk het is dat ouders niet alleen fysiek aanwezig zijn, maar ook sensitief en met aandacht betrokken zijn op wat hun kind doet. In de opname zie je hoe een aantal vaders eerst responsief reageren. Ze zijn met hun volle aandacht bij hun kind. Daarna kijken ze weg en sluiten ze zichzelf af. Hun gezichten worden uitdrukkingsloos.

Het emotioneert om te zien hoe het jonge kind probeert om binnen al zijn mogelijkheden op verschillende manieren contact te maken en hoe het uiteindelijk in paniek raakt. In dit filmpje is er sprake van een positief herstel. De vaders maken weer contact en het kind komt tot rust en kan verder in zijn spel.

In de puberteit raken de rollen omgekeerd. Menig puber raakt meer in zichzelf gekeerd en/of gericht op vriendschappen en relaties met leeftijdsgenoten. Hij laat soms bewust, maar zeker ook onbewust een “Still Face” zien in het contact met zijn ouders. Van zijn gezicht valt soms weinig tot niets meer af te lezen en zijn ogen zijn dikwijls gericht op een scherm. Ouders worden vaak geconfronteerd met norse, afwerende uitspraken en met gedrag wat niet uitnodigt tot verder contact.

Het is niet eenvoudig om dan zelf in je eigen goede doen te blijven en je niet te laten verleiden om minstens zo afwijzend terug te reageren. Wat kan helpen is om allereerst goed stil te staan bij wat er gebeurt. In de interactie en zeker ook welke innerlijke dialoog er in jezelf wordt opgestart.  Welke stemmen klinken er allemaal in je hoofd en wat zeggen die tegen je? Lukt het je om wat afstand te nemen van je eerste gedachten en overtuigingen?  Begrijp je waar je eigen gevoeligheden liggen waar je puberende zoon of dochter je zo mee confronteert door zijn gedrag?

Het is een menselijke trek, die iedereen zal herkennen, dat wanneer er in de interactie iets niet goed gaat, we ons richten op wat de ander beter kan veranderen in zijn woordkeuze en gedrag. Op die manier proberen we ons zelf buiten schot te houden en kunnen we het vermijden om te kijken naar wat we zelf moeilijk vinden en wat ons kwetsbaar maakt. We zetten in op de ander eigenaar te laten worden van het probleem en daarmee ook van de oplossing.

Vaak weten we het best. Het werkt zo niet. Je kunt je richten op het verleiden van de ander om te luisteren naar jouw adviezen, maar dit leidt op den duur naar verdere frustratie en teleurstelling. Op korte termijn kan je de ander soms nog wel zo ver krijgen dat hij met je meebuigt en bereid is om toe te geven aan wat jij wil bewerkstelligen. Op de lange termijn wordt het je opnieuw duidelijk dat de ander niet intrinsiek gemotiveerd was om iets te veranderen aan zijn eigen gedrag. Je belandt met elkaar in een herhaling van zetten.

De enige op wie je invloed hebt is op jezelf. Bij uitstek zijn pubers er gevoelig voor wanneer hun ouders een beroep doen op dat zij hun gedrag moeten veranderen. Ze nemen geen blad voor hun mond en laten je niet in het ongewisse over de weerstand die in ze opkomt. Je gevoelens worden doorgaans niet gespaard.

Als ouder kan je hier direct met boosheid, frustratie of stress op reageren, maar je kan jezelf ook aanleren om een uitgestelde reactie te geven. Op die manier geef je jezelf meer tijd om met een kalm brein de situatie te onderzoeken. Wat is er nou daadwerkelijk gebeurd? Wat was je eerste neiging en waar kwam die uit voort? Een negatief patroon van continue ruzies of spanningen kan je hiermee leren doorbreken. Je haalt de snelheid eruit en door te vertragen kun je zelfbewust bezig met de waarden die voor jou een rol spelen en deze in je woorden en in je acties tot uiting laten komen.

Je hebt geen directe invloed op de gedragskeuzes van je puber of op het resultaat van je acties, maar wel op wat jezelf doet. Nieuw gedrag lokt nieuw gedrag uit. Niet op dag 1, laten we realistisch blijven. Wel na verloop van tijd wanneer je als ouder vastberaden en volhoudend bent in wat voor jou van waarde is. Het gedrag van je kind verliest zijn functie als het niet meer dezelfde uitwerking heeft op jou. Het is als een vlam die uitdooft, doordat het geen zuurstof meer krijgt.    

Makkelijker gezegd dan gedaan? Zeker de woorden zijn eenvoudig en jezelf nieuw gedrag aanleren houdt nu eenmaal in dat je buiten je eigen comfortzone gaat zoeken naar andere mogelijkheden in jezelf. Het goede nieuws is dat je wanneer je dit aangaat met jezelf je eigen perspectief verruimt en je jezelf zult verrassen met je ontdekkingen.

En je hoeft het niet alleen te doen. Waarom zou je dat van jezelf verlangen? Neem eens een kijkje op onze website bij de individuele training en de groepstraining die we aanbieden. We kruipen met alle plezier in de rol van gids, bieden je steun en support en delen graag onze ervaringen.  

Anita Bergman – 23 juli 2022

Log in